Mineralen en risico’s bij gebruik

Naar aanleiding van een paar discussies de afgelopen weken op diverse social media kanalen meen ik dat dit stuk misschien kan helpen om te laten zien dat sommige mineralen, ondanks dat ze ongevaarlijk lijken, toch een risico kunnen zijn als ze verkeerd gebruikt worden. Ik dacht dat gezond verstand een common iets was om te gebruiken daar waar het gaat om dingen die je drinkt of in je lichaam gebruikt. Of om wat je aan je kinderen geeft als ze interesse hebben in stenen. Maar nu blijkt dat dat blijkbaar niet voor iedereen zo logisch is als het lijkt. Dit is geen verhaal om je bang te maken, of om je spookverhalen aan te praten over hoe gevaarlijk mineralen zijn. Dit verhaal is bedoeld om je bewust te maken van de risico’s van het bewust inwendig tot je nemen van bepaalde mineralen in de vorm van edelsteenelixer of yoni eieren. En over mijn verbazing dat er nog steeds echt gevaarlijke mineralen zonder enige waarschuwing of kanttekening verkocht kunnen worden in Nederland.

Ook is dit verhaal bedoelt om je te laten kijken naar wat je gebruikt en tot je neemt. Afgelopen week kreeg ik een boek. Over een andere kijk op mineralen. Ik ben een nieuwsgierig mens en wil graag weten wat andere mensen beweeg en hoe zij kijken naar zo iets als mineralen. Dus ik heb dat boek gelezen. Tot mijn grote verbazing stonden er diverse beschrijvingen in van drankjes die gemaakt konden worden met mineralen. Niet zo maar water met een steen er in, nee… wijn en jenever waar wekenlang ruwe stenen in moeten liggen te weken. Voorbeelden van mineralen die genoemd werden om te gebruiken waren onder meer malachiet, chrysocolla, azuriet, pyriet en olivijn. Nee, het gaat hier niet om een middeleeuw manuscript met bijzondere remedies, maar om een boek uitgegeven in de jaren ’70 en ’80 waarvan ik weet dat het bij een heel aantal mensen in de kast ligt. Ik was stomverbaasd…

20190805_122638
Ruwe malachiet

Veel mineralen zijn zonder al te veel risico te verzamelen. Alhoewel het wel een goede gewoonte is om na het aanraken van vooral ruwe stukken toch even je handen te wassen. Toch zijn er een paar dingen om op te letten. Als je je gezonde verstand gebruikt weet je vaak prima welke mineralen gevaarlijk kunnen zijn. Iedereen weet dat radio-actieve straling niet heel gezond is. En er zijn elementen die radio-actief zijn. Mineralen die deze elementen bevatten brengen dus een risico met zich mee. Denk aan autuniet en torberniet. Dit soort stukken bewaar je dus buiten bereik van kinderen, in afgesloten doosjes en niet op je nachtkastje. Ook asbesthoudende mineralen zijn natuurlijk niet gezond om te gebruiken als knuffelsteen. Wees hier voorzichtig mee, vooral de vezelige stukken waar snel kleine deeltjes afkomen. Ook dit afgesloten bewaren, ver van kinderen vandaan. Dan de gevaarlijke zware metalen. Chroom, arseen, kwik, antimoon… allemaal niet veilig en dus oppassen.
Realgar, auripigment, cinnaber, riebeckiet, in sommige vorm antimoniet, crocidoliet, amfiboliet, arsenopyriet…. allemaal mineralen die je niet zo maar aan moet pakken. Maar ook zo iets bekends als malachiet is in ruwe vorm niet ongevaarlijk. Maar hoe weet je nu wat wel en niet gevaarlijk is? Op YouTube staan allemaal spectaculaire filmpjes die je ‘The 10 deadliest minerals’ laten zien en dat soort websites zijn er ook genoeg. Maar je hebt er weinig aan om maar 10 gevaarlijke mineralen te kennen die je waarschijnlijk toch niet snel tegenkomt. Beter is om te weten wat je zelf in huis hebt en hoe je kunt leren wat wel en geen risico meebrengt.

Om daar achter te komen moeten we eerst kijken naar wat een mineraal precies is. Een mineraal is een verzameling van elementen. Soms van één enkel element, soms van verschillende elementen bij elkaar. Atomen zijn de kleinste bouwstenen van materie die we kennen. Het zijn ook de kleinste deeltjes waaruit een mineraal is opgebouwd. Een atoomsoort wordt ook wel element genoemd. Stel je een klein bolletje voor. Dat bolletje is een atoom. Een atoom is nooit alleen. Alles om ons heen bestaat uit atomen. Zo’n atoom zal zich altijd proberen te verbinden met een ander atoom. Soms met een atoom van dezelfde soort, soms met een andere soort. Wanneer twee of meer atomen zich met elkaar verbinden noemen we dit geheel een molecuul. Een molecuul kan bestaan uit twee atomen, maar meestal bestaat een molecuul uit meer dan twee atomen die zich met elkaar hebben verbonden. De meeste mineralen bestaan uit moleculen die zijn opgebouwd uit meerdere verschillende atomen, dus uit verschillende elementen. Er zijn ook mineralen die uit verbindingen van slechts 1 atoomsoort, 1 element bestaan. Denk aan metalen als goud en zilver, maar ook aan zwavel of aan diamant wat enkel en alleen uit koolstof bestaat. Als je een boek over mineralen openslaat of op internet kijkt lees je na de naam van het mineraal meestal een chemische formule. Die formule geeft onder meer aan uit welke atomen het molecuul bestaat waaruit dat mineraal is opgebouwd. En hoeveel van ieder atoom er in een molecuul aanwezig zijn. Ieder element wordt afgekort met 1 of 2 letters die internationaal hetzelfde zijn. Deze afkoringen kun je opzoeken in het Periodiek Systeem der Elementen, hierin staan alle elementen die we kennen beschreven. Daarmee kun je nagaan of het element in jou steentje bijvoorbeeld een metaal is. Ook kun je als je de naam van een element weet kijken of het een gezondheidsrisico met zich meebrengt, bijvoorbeeld of het radioactief is.
Om het even concreet te maken. Fluoriet heeft bijvoorbeeld de formule CaF2. Aan ieder Ca, calcium atoom zitten dus twee F, fluor atomen gebonden. Kwarts heeft als formule Si02. Daarbij zit aan ieder Si, silicium atoom twee O, zuurstof atomen. Malachiet heeft de formule Cu2CO3(OH)2. Hieruit kun je aflezen dat er naast koolstof, zuurstof en waterstof ook koper inzit. Een metaal dus. Dit maakt dat malachiet niet geschikt is voor inwendig gebruik en je er dus beter geen stukje van in je drinkwater kunt doen. Malachiet poeder staat zelfs geregistreerd als risico product. Je kunt je voorstellen hoe groot mijn verbazing was toen iemand me wees op een dagcrème waarin malachietpoeder gebruikt was. We weten dat de Egyptenaren dit poeder als make-up gebruikten en dat dit een bron was van metaalvergiftiging in die tijd.

periodieksysteem
Periodiek Systeem der Elementen, bron ptable.com

Radioactieve mineralen
Radioactieve mineralen zijn mineralen die een element bevatten dat radioactieve straling uitzendt. Het gaat wat te ver om nu helemaal uit de doeken te doen wat radioactiviteit is. We weten allemaal dat het niet gezond is en dat je er ziek van wordt als je aan teveel straling wordt blootgesteld. De meeste mineralen die als radioactief op papier staan zijn slechts licht radioactief en de straling reikt meestal niet erg ver. Opbergen in een doosje, niet aanzitten en niet te dichtbij zetten is afdoende om geen risico te lopen. Maar dan is het natuurlijk wel handig om te weten welke stoffen radioactief zijn. Twee heb ik al genoemd. Torberniet is een bekend radioactief mineraal, behoorlijk radioactief ook. Autuniet of meta-autuniet ook. Deze zien er ook echt radioactief uit met hun jaren ’80 fel geelgroene knalkleuren. Deze mineralen zijn radioactief omdat ze het element Uranium bevatten (afgekort U in de chemische formule). Een ander radioactief element is Thorium. Maar dit zul je niet snel in veelvoorkomende mineralen tegenkomen. Het kan wel in sommige soorten graniet en pegmatiet zitten. Radium, Samarium, Rhubidium en Lutecium zijn ook behoorlijk radioactief, maar zul je ook niet veel tegenkomen gelukkig. Ook ‘gewone’ veelvoorkomende stoffen als koolstof en kalium hebben een lichte radioactieve werking is bepaalde isotoopvorm en deze zijn van nature in alle organische materialen aanwezig. Koolstof isotoop 14 (C14) wordt daarom gebruikt om de ouderdom van archeologische vondsten te bepalen. Deze radioactiviteit is echter zo laag dat het ongevaarlijk is.
In graniet kan kalium veldspaat (orthoklaas) ook licht radioactief zijn. Er wordt daarom onderzoek gedaan naar de risisco’s die mensen lopen die in huizen wonen die van graniet gebouwd zijn of voor mijnwerkers. In je verzameling is het echter ongevaarlijk.

Asbest
Asbest… alleen het woord jaagt de meeste mensen al schrik aan. Het woord staat voor een stof die mensen ziek heeft gemaakt en het leven heeft gekost. We weten inmiddels dat asbest gevaarlijk is, dat we het niet mogen gebruiken in onze huizen, dat het beschermd afgevoerd moet worden, etc. Er is wetgeving die de handel in asbesthoudende materialen verbiedt. En toch… kun je in je onwetendheid zo maar een stukje asbesthoudend mineraal in je handen krijgen. Asbest is een natuurproduct, een groep mineralen. Deze groep is opgedeeld in twee soorten asbestvezels. Spiraalvormige vezels, de serpentijngroep, en de rechte vezels, de amfibolen. Amfibole mineralen zijn een vrij grote groep, waarvan niet alle soorten gevaarlijk zijn. De mate waarin asbest gevaarlijk is wordt niet zo zeer door de vorm bepaald (wat en vroeger wel dacht, dat alleen rechte vezels gevaarlijk waren), maar meet door bepaalde verhoudingen in lengte en diameter. Asbest is officieel ook niet meer kankerverwekkend, maar kankerbevorderend. Het vervelende bij asbest is ook dat de aparte bestanddelen, de elementen waaruit het opgebouwd is, niet direct alarmbellen laten afgaan. Het is de vezelvorige structuur die dit spul zo gevaarlijk maakt. De wetgeving omtrent asbest is behoorlijk ingewikkeld. Maar een paar jaar geleden is vastgelegd dat je geen asbesthoudende stoffen mag bezitten of verhandelen. Daaronder vallen dus ook mineralen die asbest bevatten. Helaas is het niet zo makkelijk dat asbest in mineralen land ook gewoon asbest heet. De gevaarlijkste vorm is crocidoliet, blauwe asbest. Gedacht wordt dat dit de ergste vorm is die je echt heel erg ziek maakt. Ook witte asbest, crysotiel zou verantwoordelijk zijn voor ziektes. Maar zeker over welke wel en niet erg schadelijk zijn is men niet, dus staan voor de zekerheid alle soorten asbest op de zwarte lijst. Op de bekende website mindat.org kun je alle asbesthoudende mineralen met de bijbehorende gezondheidsrisico’s opzoeken. Voorbeelden van andere asbestmineralen zijn ook riebeckiet, amosiet, tremoliet en actinoliet. Vooral deze laatste zie je nog vrij regelmatig te koop. In stofvorm kan ook dat gevaarlijk zijn. Nu niet gelijk in paniek raken, want er bestaan complete bergen in Noorwegen en Schotland deels uit actinoliet, maar toch… liever niet aan je kind geven om gezellig mee te spelen. Serpentijn is een groep mineralen. Vaak wordt gedacht dat het een gesteente is, maar de juiste naam voor het betreffende gesteente is serpentiniet. En dit kan soms chrysotiel, een asbestmineraal bevatten. Serpentijn gesteente kan schadelijk zijn voor de natuur, lang niet alle planten kunnen op serpentijn groeien. Behalve chrysotiel kan serpentijngesteente ook nikkel, chroom en kobalt bevatten. Ook niet echt gezonde dingen om binnen te krijgen. Daarbij wil ik wel noemen dat niet alle serpentijnsoorten gevaarlijk zijn. Serpentijn wordt ook gebruikt als bouwsteen en is daarvoor ook goedgekeurd. Als je serpentijn wilt gebruiken is het dus van belang dat je even goed nagaat welke soort het is en waar het vandaan komt. Dat kan helaas niet bij veel stukjes die je via internet koopt. Als je wel weet waar je stuk vandaan komt kun je met een beetje moeite wel achterhalen waaruit je serpentijn bestaat en hoe het ontstaan is. Dat kan je ook vertellen of het eventueel asbestmineralen bevat.
Serpentijn wordt soms verkocht onder de naam jade of Chinese jade. Dus… de serpentijn yoni eieren die ik onlangs zelfs in Nederlandse winkels voorbij zie komen, kun je beter niet gebruiken voor het doel waar ze voor gemaakt zijn. Tijgeroog en varianten daarvan bestaan uit een asbesthoudend mineraal (riebechiet en crocidoliet) vergroeid met kwarts. Als getrommelde steen ongevaarlijk (maar niet geschikt voor edelsteenwater), maar vooral als het geslepen en dus vergruisd wordt kan het wellicht wel een risico geven.

Zware metalen
Metalen zijn dingen die in eerste instantie niet zo heel gevaarlijk lijken. Omdat we er zo aan gewend zijn ze overal om ons heen te hebben in het dagelijks leven. En omdat metaalelementen ook essentieel zijn voor ons lichaam. IJzer zorgt er bijvoorbeeld voor dat ons bloed zuurstof kan vervoeren. Zonder dat geen leven. In vitamine B12 zit kobalt en zorgt er voor dat we rode bloedcellen aanmaken. Zink is essentieel voor ons immuunsysteem en ons zenuwstelsel. Maar zoals met alles, te veel is schadelijk. Als ik je een glas water voorzet en je vertel dat ik er wat koper in op heb gelost, dan laat je het waarschijnlijk staan. Maar als iemand je een glas water geeft en je vertelt dat het kristalwater is gemaakt van chrysocolla dan denken mensen er ineens niet meer bij na. Terwijl heel veel mineralen gewoon al dit soort metalen bevatten. De meeste kunnen echt niet zo heel veel kwaad als je ze gewoon gebruikt op een goede manier. Je kunt ze in gepolijste vorm gewoon als sieraad dragen op je lichaam en je kunt ze ook rustig in je verzameling leggen. Maar kristalwater of edelsteenelixer zou ik er niet van maken. Ondanks dat het allemaal keiharde stenen lijken zullen ze als ze in het water liggen toch altijd wat bestanddeeltjes met dit water gaan delen. Als je over lange tijd dus dit soort water binnen krijgt is dat niet goed. Waarom denk je dat er inmiddels regelgeving is voor metalen in bijvoorbeeld waterleidingen? Er zit al genoeg metaal in ons water, soms zelfs te veel. Ga er dan niet nog een steentje inleggen wat dat nog meer maakt.
Naast de relatief onschuldige metalen zijn er ook metalen die ons wel erg ziek kunnen maken. Kwik bijvoorbeeld. Ik heb als kind gefascineerd zitten kijken naar die zilveren druppels die uit een kapotte thermometer waren gevallen en over de vloer leken te dansen. Kwik is een metaal dan bij kamertemperatuur in zuivere vorm vloeibaar is. In de chemie wordt de aanduiding Hg gebruikt. Als je die letters in de chemische formule van je steen ziet staan, dan weet je dat je voorzichtig moet zijn. In de natuur komt kwik voor als het mineraal cinnaber. Mooie rode kristalletjes. Dit wordt ook gebruikt om kwik uit te winnen voor ons gebruik. Maar kwik is heel erg giftig. Het kan in vloeibare kwikvorm door de huid worden opgenomen. Pas dus met cinnaber mineralen erg goed op. In principe kan de kristalvorm van cinnaber niet zo maar door de huid worden opgenomen, maar massief en vergruisd materiaal kan wel risicovol zijn. Bewaar ze op een veilige manier. Onnodig tet zeggen hoop ik dat dit geen mineralen zijn om aan kinderen te geven. Maar toch… worden er knuffelsteentjes en handstenen verkocht waar cinnaber met kwarts in zit. Of cinnaber jaspis. Mooie witte en donkergrijze stenen met rode spikkels. De cinnaber zit dan misschien wel in kwarts, maar toch, kwik is niet om mee te knuffelen!

20190805_122925
Rode cinnaber kristallen op matrix

Een ander gevaarlijk zwaar metaal dat nog wel eens in stenen voorkomt is arseen. Behalve gevaarlijk omdat het onder de zware metalen valt, is een deel van de arseen isotopen licht radioactief. Arseen werd vroeger als geneesmiddel gebruikt en als kleurstof voor eten, tot men ontdekte hoe schadelijk het was. Tegenwoordig wordt het in sommige landen als pesticide gebruikt en is er zo nu en dan een schandaal dat een bepaald voedingsmiddel te veel arseen bevat. Bij rijst is dat bijvoorbeeld soms het geval. Gedacht wordt dat Napoleon door arseenvergiftiging aan zijn eind is gekomen. Arseen is vrij moeilijk aan te tonen en was daarom een tijdlang erg populair onder moordenaars die op een onopvallende manier van iemand af wilden komen. Arseen komt vrij veel voor in de natuur en zit ook in sommige planten. In gebieden waar het gesteente arseenhoudend is kan drinkwater sterk vervuild zijjn met arseen en voor chronische arseenvergiftiging zorgen. Arseen vind je onder meer in arsenopyriet, realgaar en auripigment. Het is in een chemische formule te zien als As. Realgaar, met rode kristalletjes, is erg zacht en werd in het verleden vermalen en gebruikt als rode pigment. Helaas maakt dat ook dat het makkelijk in te ademen is en opgenomen wordt door het lichaam. Auripigment (orpiment) is verwant aan realgaar, maar is vaak geel of oranje. Ook dit werd vermalen en gebruikt als pigment. In Egypte gebruikte men het zelfs als make-up. Maar ook dit mineraal is zwaar giftig. Beide mineralen, realgaar en auripigment, zijn vaak te koop op beurzen en worden vaak zonder waarschuwing verkocht. Dit zijn echter gevaarlijke mineralen die niet in kinderhanden mogen vallen.

Lood is een ander zwaar metaal waar toch enige voorzichtigheid bij geboden is. Het is niet zo gevaarlijk als bijvoorbeeld arseen, maar langdurige blootstelling aan lood (Pb in de chemie) is erg schadelijk. Lood zit bijvoorbeeld in galena (loodglans), cerrusiet en anglesiet. Na aanraken handen wassen is voldoende. Het is misschien overbodig, maar van deze mineralen mag je geen edelsteenwater maken.
Andere zware metalen zijn onder meer cadmium (Cd, komt weinig voor in de meeste mineralen), Koper (Cu, in ontzettend veel groene en blauwe mineralen aanwezig), Mangaan (Mg, minder gevaarlijk, maar toch een zwaar metaal en in poedervorm wel erg gevaarlijk. Zit in veel mineralen, de bekendste is rhodochrosiet) Barium (in bijv bariet) en Zink (Zn, in sfaleriet, smithsoniet). Zitten deze elementen in een mineraal, dan is het niet bruikbaar bij het maken van edelsteenwater.

Dan nog even apart aandacht voor pyriet. Op zich een ongevaarlijk mineraal. Maar als het wordt blootgesteld aan vochtige omstandigheden in combinatie met zuurstof gaat het reageren. Vochtig is niet alleen water, ook een hoge luchtvochtigheid kan al schadelijk zijn. Door de reactie ontstaan zwavelverbindingen en zal je steen wit uitslaan en later ook geel kleuren. Je ruikt zwavel en langzaam maar zeker valt je pyriet uiteen in vies ruikend geel-wit poeder. Hierbij komt zwavelzuur vrij, rottend pyriet is daarom niet heel gezond en kun je beter weggooien. Dit proces kan lelijke brandplekken veroorzaken op papier en hout waar de steen op ligt. De beste bescherming hiertegen is je stukken met pyriet vrij van vocht houden. Maar soms werkt het ook om ze te impregneren met bijvoorbeeld paraffine. Niet alle pyriet is even instabiel. Pyriet uit Peru en Spanje blijkt vrij stabiel te zijn. Maar pyriet en markasiet uit krijtgroeves in Duitsland en Frankrijk zeer zeker niet. Markasiet is chemisch gezien gelijk aan pyriet maar heeft een andere kristalstructuur. Markasiet ‘knolletjes’, concreties, vind je veel in kalksteen. Als je zo’n bolletje doorslaat heeft het een mooie radiale goudglanzende structuur. Het vervelende is dat markasiet nog instabieler is dan pyriet en het dus niet de vraag is of maar wanneer zo’n bolletje gaat bloeien en uit elkaar valt. In verschillende esotherische winkels wordt markasiet tegenwoordig verkocht onder de naam ‘Ascencion Stone’. Dit zijn gewoon markasietknolletjes uit kalksteengroeves die relatief snel ten prooi kunnen vallen aan pyrietrot.
Zwavel als puur element (geen metaal) is op zich niet heel erg giftig op schadelijk. Toch is het altijd wijs om na aanraking van zwavel toch even je handen te wassen. Maar zwavelverbindingen kunnen wel schadelijk zijn. Pas dus daarom op met aangetast pyriet want zwavelzuur is echt niet gezond.

20190805_123115
Pyrietammoniet aangetast door pyrietrot, te zien aan het witte poederachtige laagje

Gevaarlijke man-made mineralen
Chalcanthiet is een mineraal dat gewoon in de natuur voorkomt. Een mooi, helderblauw kopermineraal. Maar helaas is de meeste chalcanthiet die je in winkels en op beurzen ziet de synthetische, laboratorium-geproduceerde variant. Felblauwe kristallen die na verloop van tijd verbleken naar een fletsere blauwe kleur. Een beetje oefenen leert je al snel natuurlijk van synthetisch te onderscheiden bij dit mineraal, maar de echte weggever is vaak de ‘vindplaats’. Als dit mineraal als vindplaats Polen of Bulgarije heeft, dan moet je er sterk van uit gaan dat dit een labgrown exemplaar is en geen natuurlijk stuk. En bovendien… synthetische exemplaren zijn niet heel goed voor je gezondheid, liever dus niet te veel aanraken en buiten bereik van kinderen houden. Vanwege hun mooie felblauwe kleur spreken ze juist kinderen erg aan. Opletten geblazen dus.

chalcanthiet
Synthetische chalcanthiet. Bron foto Catawiki, waar het zonder enige kanttekening werd verkocht

Lopeziet wordt helaas nog veel verkocht zonder enige waarschuwing of goede informatie. Natuurlijke lopeziet of kaliumdichromaat zul je niet veel zien in de handel. Maar het bestaat wel. De lopeziet de je wel tegenkomt is geproduceerd door mensen met als grondstof natuurlijk kaliumdichromaatpoeder. De felrode kristallen die het dan vormt zien er heel mooi uit maar zijn behoorlijk gevaarlijk. De stof is erg kankerverwekkend en lost al op bij lage temperatuur. Als je zo’n stuk aanpakt met warme handen die wat bezweet zijn loop je al risico. Helaas zie je deze stukken nog regelmatig zonder enige waarschuwing voorbij komen op verkoopsites, beurzen en in winkels. Terwijl het zo gevaarlijk is. Inademing van het materiaal is gevaarlijk, maar ook contact met huid en ogen. Dit is een mineraal dat je beter kunt vermijden. Blootstelling aan hoge doseringen kan zelfs dodelijk zijn. Ook dit mineraal zie je toch nog met enige regelmaat op beurzen, kringloopwinkels en op marktplaats. Ook dit is een aantrekkelijk mineraal voor kinderen gezien de felrode kleur en glimmende kristallen. Maar absoluut niet geschikt voor kinderhandjes of zelfs grote-mensen-handen.

lopeziet
Lopeziet, bron foto mindat.org

Nog een paar…
Fluoriet. Een geliefd en veel voorkomend mineraal. Bestaat voor een aanzienlijk deel uit… fluor (verassend hé). Fluor is een stof waarvan we middels drinkwater en tandpasta al wat binnenkrijgen. Maar fluor is giftig, in kleine hoeveelheden zou het weinig kwaad kunnen, maar toch. In landen om ons heen, bijvoorbeeld België, wordt zelfs al door de overheid afgeraden om met fluorhoudende tandpasta te poetsen. Dus ook geen fluoriet gebruiken voor edelsteenwater!!
Shungiet is de laatste tijd erg populair om in water te leggen en daarmee het water te zuiveren om vervolgens te drinken. Edelshungiet bestaat voor 98% uit koolstof en kan dus weinig kwaad in water, het werkt hetzelfde als een koolstoffilter of Norit. Maar, zoals altijd een maar… Niet alle shungiet die verkocht wordt is edelshungiet. Shungiet gesteente mag al bij een koolstofgehalte van 35% shungiet heten in de handel. En wat die overige 65% is? Geen idee, staat er ook echt niet bij vermeld als je het koopt. Niet heel verstandig dus om zo maar in je water te doen en vervolgens op te drinken.
Ken je die mooie zwarte lange kristallen? Soms alleen en soms mooi als een waaier op een steen. Stibniet of antimoniet worden ze genoemd. Erg mooi, maar antimoon (Sb) is een gevaarlijk stofje. Vergiftiging daarmee geeft ongeveer dezelfde klachten als arseenvergiftiging.
Dan zijn er nog een heleboel  gevaarlijke mineralen die je waarschijnlijk nooit in handen krijgt. Daarom is deze tekst ook niet compleet waar het gaat om risico mineralen. Ik heb de meest voorkomende stoffen genoemd die in algemene mineralen voor risico’s kunnen zorgen. De kans dat je phenaciet, coloradoiet, hutchinsoniet of hydroxyapatiet in je collectie hebt lijkt me klein. Maar blijf oplettend en probeer altijd te achterhalen wat je in huis haalt.

526972A6-9719-4936-BFBA-2EC2C814093D
Handig overzicht. Links alle gevaarlijke mineralen, rechts een overzicht van bekende, veelverkochte mineralen die je niet moet gebruiken in je drinkwater

Het is al met al weer een flinke lap tekst geworden. Voor iedereen die de moeite heeft genomen dit helemaal te lezen, dank! Ik hoop dat jullie je nu realiseren dat mineralen verzamelen een erg leuke hobby is, maar dat je zoals bij alles in het leven wel moet weten wat je in huis haalt. Wees je daar van bewust en neem waar nodig een paar voorzorgsmaatregelen. Vaak is een afsluitbaar doosje en een plek buiten bereik van dieren en kinderen al voldoende. En het is een hele goede gewoonte om na bezig te zijn geweest met mineralen je handen te wassen. Echt gevaarlijke mineralen heb ik in de tekst onderstreept.
Ik hoop ook dat je je nu realiseert dat het wel gevaarlijk is om maar zo allerlei mineralen te gebruiken om in water te leggen wat je op wilt drinken of om te gebruiken in je lichaam. Wees wijs, als je edelsteenwater of elixer wilt maken, doe dit dan op de veilige manier. Middels een reageerbuisje, speciale fles waarbij het water de steen niet raakt of door de steen naast een glas te leggen in plaats van er in. En voor de yoni ei gebruiksters onder ons, vraag je af wat je in je lichaam wilt stoppen. Als je je zorgen maakt over gebleekt katoen en bestrijdingsmiddelen in maandverband en tampons maar wel een serpentijn ei in je vagina wilt hebben, dan denk ik dat je even bij jezelf te rade moet gaan.
En ook de ‘veilige’ kwartsen, weet jij hoe deze uit de mijn gehaald zijn, welke stoffen daarbij gebruikt zijn en hoe ze gepolijst en schoongemaakt zijn? Wil je dat in je drinkwater of in je lichaam?

Geniet van alle moois wat de aarde te bieden heeft op een veilige manier!