Labradoriet

Chemische formule: (Ca,Na)(Si,Al)4O8
Hardheid: 6 – 6,5
Kristalstelsel: Triklien
Streepkleur: Wit
Breuk: Ruw, brokkelig
Voorkomen: Madagascar, Finland, Canada

Labradoriet, Madagascar

Labradoriet hoort bij de plagioklaasveldspaten.
Veldspaten zijn een belangrijke groep mineralen die gesteentevormend kunnen zijn. Ze vormen een groot deel van de gesteentes in de aardkorst. Veldspaat is een aluminium silicaat. Dat wil zeggen dat aan ieder silicium atoom vier zuurstof atomen zitten in de vorm van een tetraëder. Meer specifiek zijn deze tetraëders ook nog eens driedimensionaal gerangschikt, dat maakt veldspaat een tectosilicaat. Meestal worden de veldspaten verdeeld in twee groepen, de alkaliveldspaten en de plagioklaasveldspaten.

– De alkaliveldspaten hebben in hun chemische samenstelling naast aluminium en de siliciumtetraëders ook natrium en kalium. Dit is de groep die loopt van orthoklaas tot albiet.
– De plagioklaasveldspaten hebben naast het aluminium en de siliciumtetraëders natrium en calcium. Dit is de groep van albiet tot anorthiet. Hier hoort ook oligoklaas en labradoriet bij.

Albiet is een natriumveldspaat en daar ligt de overgang tussen beide groepen. Orthoklaas is een kaliumveldspaat en anorthiet is een calciumveldspaat. Zij vormen beide uitersten van de veldspatengroep. Daarbinnen komen diverse mengvormen voor. Dat maakt veldspaat een vrij ingewikkelde groep. Zelfs de kristalstructuur is niet voor alle veldspaten gelijk, die is of monoklien of triklien.

Bekende voorbeelden van veldspaat zijn maansteen, zonnesteen, labradoriet en amazoniet.

Ruwe labradoriet, Madagascar

In feite is labradoriet een anorthiet met een bepaalde lamelordening die onder meer bepaald wordt door de manier waarop en snelheid waarmee het gesteente ooit is gestold. Bij labradoriet liggen de lamellen mooi parallel naast elkaar en dat zorgt voor de mooie kenmerkende labradorietglans. Spectroliet is een naam voor labradoriet met een heel uitgebreid en sterk iridiscerend kleurenpalet, maar is geen officieel erkende mineralennaam. Spectroliet is een handelsnaam voor labradoriet uit Finland met bijzonder mooie kleuren op een zwarte ondergrond. Tegenwoordig wordt ook kleurrijke labradoriet uit Madagascar onder deze naam aangeboden. Feitelijk ten onrechte omdat de handelsnaam spectroliet is vastgelegd door een Finse mijneigenaar en alleen mag gelden voor dit type Finse labradoriet, maar is een groeiende en tevens verwarrende trend in mineralenland om ook kleurrijke Madagascar stukken met deze naam aan te duiden.

Spectroliet, Finland

Bij labradoriet zijn er geen duidelijke losse kristallen te zien en te onderscheiden. De meest voorkomende kleuren zijn wit, grijs, roze, blauw en groen. Het mooie effect van de verspringende kleuren dat labradoriet als mineraal zo geliefd maakt heet ‘labradoriseren’.

Labradoriet, Madagascar

De naam labradoriet komt van de plek waar het ‘ontdekt’ is, dat wil zeggen, de plek waarvan de eerste stukken wetenschappelijk beschreven zijn. Het Labrador-schiereiland in Canada. Daar werd het in de 18e eeuw voor het eerst gevonden. Bijna alle labradoriet die nu te koop is komt uit Madagascar. Daarnaast komt het ook voor in Australië, Rusland, de USA en Finland.

Labradoriet, maar ook alle andere plagioklazen, lossen relatief goed op in water op kamertemperatuur. Dat is niet te zien, de steen zelf lost niet op, maar laboratoriumtests tonen aan dat vooral in de eerste 24 uur veel stoffen uit de steen in het water komen. Daarbij vooral de zouten en de zuren. Het is daarom af te raden met deze steen edelsteenwater te maken.

Folklore, mythologie en geschiedenis
Er zijn hier in Europa geen folklore verhalen omtrent labradoriet. In Canada wordt door de Inuit gezegd dat het noorderlicht gevangen zit in deze steen, vandaar het mooie kleureffect wat inderdaad lijkt op de kleuren van het noorderlicht. Een Inuitman heeft met zijn speer de steen doorboord en daarmee het noorderlicht bevrijd uit de steen zodat het aan de hemel kan staan. De Inuit geloven dat je de geesten van overleden voorouders kunt zien in het noorderlicht. Zij gebruikten vroeger de vermalen steen ook als geneesmiddel.

Fakes & frauds
Labradoriet is geen zeldzaam mineraal, het komt in zeer grote hoeveelheden uit Madagascar. Daarom wordt het ook eigenlijk bijna niet nagemaakt. Heel soms zie je een namaak variant gemaakt met epoxyhars. Wat wel soms gedaan wordt is dat larvikiet, een grijs veldspaat gesteente met een vergelijkbare glans als die van labradoriet aangeboden wordt als labradoriet. Ook is al eerder spectroliet genoemd. Hiermee moet je wel oppassen, want niet alles wat spectroliet heet is ook daadwerkelijk spectroliet. De enige echte spectroliet komt uit Finland en is te herkennen aan de zwarte ondergrond met mooie heldere kleuren. Labradoriet uit Madagascar is altijd enigszins doorzichtig en lichtgrijs als je het tegen een fel licht zoals de zon of een lamp houdt. Dit is ook de reden waarom kleinere labradoriet kralen vaak wat tegenvallen qua kleurspel, ze zijn te klein en laten te veel licht door om het labradoriserende effect mooi uit te laten komen.